Dyplomacja - Piotr Wo�ejko

Idy marcowe: cynizm ponad wszystko

p.wolejko@NOSPAM.gazeta.pl — Sun, 12 Feb 2012 20:48:07 +0100

Ostatni raz pisa�em�o filmie w 2007 roku ( Bunt. Sprawa Litwinienki), co dobitnie pokazuje, i� nie jestem krytykiem filmowym, a Dyplomacja to nie blog kinomana. Kiedy jednak polityka przeplata si� z kinematografi�, jak w Idach marcowych , warto napisa� o tym kilka s��w. Idy pokazuj� polityk� od �rodka, daj� wgl�d w kuchni� polityczn�. Konkretnie w ameryka�sk� kuchni� wyborcz�.

G��wnym bohaterem filmu wyre�yserowanego przez Georga Clooney'a jest wiceszef kampanii demokratycznego kandydata do partyjnej nominacji prezydenckiej Stephen Myers , kt�rego posta� brawurowo gra Ryan Gosling. Aktor ten zupe�nie nie przypad� mi do gustu w fatalnym filmie " Drive ", jednak teraz ju� wiem, �e by�a to wina beznadziejnego scenariusza i jeszcze gorszej pracy re�ysera. Gosling jest �wietny. Wracaj�c do Id marcowych, Stephen to zdolny i ambitny m�ody wilk, wybitny strateg i PRowiec, kt�ry prezentuje do�� idealistyczne podej�cie do polityki. Wielokrotnie podkre�la, �e nie m�g�by promowa� kogo� ani czego�, w co/kogo nie wierzy. Jak mo�na si� spodziewa�, jego podej�cie zostanie wystawione na ci�k� pr�b�.

Kandydat, na chwa�� kt�rego pracuje Stephen (oraz jego prze�o�ony Paul - ca�kiem dobry Philip Seymour Hoffman ) to gubernator Mike Morris (w tej roli Clooney ), posta� daleka od kryszta�owej. Stephen z biegiem czasu odkrywa kolejne tajemnice Morrisa, kt�re stara si� jak najlepiej tuszowa� przed opini� publiczn�. B�yskotliwa kariera Stephena staje jednak pod znakiem zapytania w chwili, gdy decyduje si� on na spotkanie z Duffym, szefem sztabu rywala Morrisa w walce o demokratyczn� nominacj�. Przeciwnik proponuje Stephenowi opuszczenie Morrisa i przej�cie na stron� przeciwnika, czyli po prostu zdrad�. Spotkanie okaza�o si� pu�apk�, w efekcie kt�rej Stephen zostaje wyrzucony ze sztabu Morrisa, a nast�pnie wystawiony do wiatru przez sprytnego sztabowca Duffy'ego.

W mi�dzyczasie re�yser Clooney przypomina " operacj� chaos ", czyli sprytny chwyt republikan�w sprzed 4 lat, polegaj�cy na udziale wyborc�w republika�skich w demokratycznych prawyborach w stanach, gdzie g�osowa� mogli nie tylko sympatycy demokrat�w, lecz wszyscy ch�tni wyborcy. Operacja mia�a na celu przed�u�enie demokratycznych prawybor�w i wykrwawianie si� Obamy i Clinton a� do prawybor�w w ostatnich stanach. W Idach marcowych mamy do czynienia z prawyborami w kluczowym stanie Ohio, kt�ry wielokrotnie rozstrzyga� o wyniku ostatecznej, listopadowej elekcji. W wyniku operacji chaos kandydat Stephena - Mike Morris - mo�e straci� Ohio na rzecz przeciwnika. Je�li jednak zdob�dzie poparcie senatora Thompsona, kt�ry odpad� ju� z wy�cigu, lecz posiada ponad 300 "zaklepanych" delegat�w, pora�ka w Ohio oka�e si� bez znaczenia. Problem w tym, �e rywal Morrisa zaproponowa� Thompsonowi tek� sekretarza stanu, a Morris odmawia jakichkolwiek negocjacji z Thompsonem. Po ludzku go nie znosi.

Uczucia ani pogl�dy polityczne nie s� jednak najwa�niejsze, gdy w gr� wchodzi w�adza . Morris ostatecznie zawiera uk�ad z Thompsonem proponuj�c mu wiceprezydentur� (a wiceprezydent ma spore szanse na przej�cie schedy po swoim prze�o�onym). W mi�dzyczasie wyautowany z kampanii Stephen powraca odradzaj�c si� jak feniks z popio��w. U�ywaj�c szanta�u zmusza Morrisa do przywr�cenia go do sztabu, do tego jako szefa ca�ego biznesu. Czym szanta�uje Morrisa? Samob�jstwo pope�nia m�oda sta�ystka w sztabie gubernatora, kt�ra - o czym Stephen dowiedzia� si� wcze�niej - zasz�a w ci�� z Morrisem. Stephen zach�ci� j� do dokonania aborcji i cichego odej�cia ze sztabu, lecz przybita m�oda kobieta nie poradzi�a sobie z trudn� sytuacj�.

Trupy z szafy, czyli przesz�o�� kandydata i jego wcze�niejsze wypowiedzi czy stanowiska to tylko jeden z element�w kuchni politycznej pokazanej w Idach marcowych w pe�nej krasie. Warto przyjrze� si� relacjom polityk�w oraz ich spindoktor�w z mediami. Okre�lenie "czysta patologia" od razu ci�nie si� na usta. Politycy szanta�uj� si� na wzajem, a wszyscy s� szanta�owani przez media. Przecieki i ploteczki rozsiewane przez ��dnych w�adzy polityk�w rujnuj� kariery i niszcz� �ycie wszystkich, kt�rzy zdaj� si� sta� na ich drodze.

Ameryka�ska demokracja uchodzi za jedn� z najbardziej doskona�ych. Jest to jednak pi�kna fasada, za kt�r� stoj� nieograniczona ambicja i ��dza w�adzy oraz gotowo�� do po�wi�cenia wszystkiego w pogoni za ni�. Polityk� ��dz� pieni�dze, a te sp�ywaj� od grup interes�w i zamo�nych sponsor�w, a wszyscy darczy�cy wystawiaj� politykom s�one rachunki. Trwaj�ca w�a�nie w Stanach Zjednoczonych kampania wyborcza po raz kolejny pobije rekordy w ilo�ci wydanych pieni�dzy oraz brutalno�ci spot�w telewizyjnych.

Teraz mog� finansowa� je nie tylko sztaby konkretnych kandydat�w, lecz tzw. Super PACs , czyli teoretycznie niezale�ne komitety polityczne. Mog� one (i najcz�ciej tak si� dzieje) utrzymywa� nieoficjalne wi�zi ze sztabami i komitetami kandydat�w, jednak nie musz� ujawnia�, za kim stoj�. Brak wymogu autoryzacji spot�w wyborczych przez kandydat�w oznacza eldorado dla telewizji, kt�re zarobi� krocie oraz osi�ganie kolejnych szczyt�w agresji i chamstwa. Prze�amane zostan� kolejne bariery, a ludzie tacy jak Stephen, Paul czy Duffy zadbaj� o to, by na rywali ich klient�w wylane zosta�y kub�y pomyj.

Idy marcowe to film, po kt�rym wychodzi si� z kina z niesmakiem. Jest to niesmak wynikaj�cy nie ze s�abo�ci obrazu, lecz z celnego uchwycenia rzeczywisto�ci. Przykro dowiedzie� si� (lub podtrzyma� w przekonaniu), �e w polityce cynizm nie zna granic i nie mo�na nic na to poradzi�. M�dro�� ta znajduje odbicie w transformacji Stephena ze zdolnego naiwnego idealisty w brutalnego bezideowego gracza. Otwarta ko�c�wka filmu pozostawia nadziej�, �e Stephen nie podda� si� regu�om gry, ale czy mo�na w to wierzy�?

Piotr Wo�ejko

�

grafika: students.pl

Birma si� demokratyzuje: rzeczywisto�� czy pi�kna fasada?

p.wolejko@NOSPAM.gazeta.pl — Wed, 8 Feb 2012 21:28:52 +0100

Nowe-stare w�adze Birmy/Myanmaru/Mjanmy/Mianmy (ja b�d� pos�ugiwa� si� pierwsz� nazw�), czyli genera�owie przebrani w garnitury, krok po kroku demontuj� autorytarny system w�adzy funkcjonuj�cy od 1962 roku. Mo�na wi�c spi�� okr�g�� klamr� 50-lecie rz�d�w wojska i powr�t do demokracji. Jednak czy aby na pewno wojskowi zamierzaj� ca�kowicie odda� w�adz�, przeprowadzaj�c kompletn� liberalizacj� polityczn�? A mo�e to tylko mira� tworzony na potrzeby Zachodu, uzasadniaj�cy z jego strony zako�czenie izolacji dyplomatycznej?

Kr�tkie kalendarium zmian politycznych

Niezmiernie ci�ko jest dokona� ostatecznej oceny transformacji, kt�ra niew�tpliwie trwa w Birmie. W roku 2010 wojskowa junta postanowi�a o rozpocz�ciu procesu demokratyzacji. Przeprowadzono wybory (w zasadzie parodi� wybor�w), w kt�rych zdecydowan� wi�kszo�� zdoby�a partia re�imu. Tydzie� po wyborach z aresztu domowego, w kt�rym sp�dzi�a wi�ksz� cz�� z ostatniego dwudziestolecia, zosta�a zwolniona liderka opozycji, laureatka pokojowego Nobla Aung San Suu Kyi . W marcu 2011 roku dotychczasowy szef junty gen. Thein Sein zosta� wybrany na prezydenta kraju, ju� jako cywil.

Kolejne miesi�ce przynios�y nast�pne wydarzenia, kt�re pokaza�y, i� transformacja w Birmie idzie w najlepsze. Aung San Suu Kyi otrzyma�a zgod� na wyst�pienie na wiecu o charakterze politycznym, a w�adze w Naypidaw zablokowa�y chi�ski projekt elektrowni wodnej. Jest to o tyle istotne, i� inwestycja by�a jednym z najbardziej widocznych przejaw�w bliskich relacji na linii Birma-Chiny, a nawet - nie jest to ryzykowne twierdzenie - stosunku patron-klient w tych�e relacjach. Izolowana przez Zach�d Birma, przez dekady prze�laduj�ca wszelk� opozycj� (i krwawo t�umi�ca rewolty: student�w w 1988, mnich�w w 2007 roku), mog�a liczy� co najwy�ej na Chiny i kraje swojego bezpo�redniego s�siedztwa.

Spieni�y� demokracj�?

Zasobna w surowce naturalne Birma by�a atrakcyjnym k�skiem dla Pekinu czy Nowego Dehli. Junta robi�a interesy ze wszystkimi, kt�rzy chcieli p�aci�, inwestowa� w kraju i dostarcza� re�imowi uzbrojenie. St�d niez�e relacje Naypidaw z Moskw�. Jak si� jednak zazwyczaj okazuje, potrzebne s� tak�e przynajmniej robocze relacje z pa�stwami zachodnimi . Rozumiem przez to brak entuzjazmu dla sposobu sprawowania w�adzy przez pa�stwo trzecie, przy jednoczesnej akceptacji takiego stanu rzeczy - a to pozwala ju� prowadzi�, przy otwartej kurtynie, wymian� handlow�. Mo�na bez problemu posiada� relacje gospodarcze z dyktatur�, jednak s�abo wypada to w oczach opinii publicznej. Birma�ska liberalizacja polityczna pozwala Zachodowi og�osi� nowe otwarcie.

Z nowych reali�w, kt�re ca�y czas si� formuj�, skorzysta�y ju� - co nie zaskakuje, skoro postawi�y wyra�nie na Azj� i Pacyfik - Stany Zjednoczone. W grudniu 2011 roku Birm� odwiedza sekretarz stanu Hillary Clinton. Chwali post�py w reformach politycznych, przypomina o tym, jak wa�ne jest poszanowanie praw cz�owieka, a za kulisami prowadzi rozmowy o gospodarce oraz geopolityce. Birma bowiem odgrywa istotn� rol� w wielkiej grze tocz�cej si� mi�dzy USA a Chinami (z Indiami w tle), w kt�rej Waszyngton stara si� ograniczy� stref� wp�yw�w Pekinu i obstawi� chi�skie granice pa�stwami sprzyjaj�cymi Stanom Zjednoczonym. Nowe rozdanie w Naypidaw pozwoli�o Ameryce zastosowa� nowe zagrywki i wywo�a�o zgrzytanie z�b�w chi�skiego kierownictwa.

W co gra Thein Sein i jego towarzysze broni?

Wydaje si�, �e birma�ski scenariusz wygl�da nast�puj�co. Rz�dz�ca przez dekady junta dosz�a do wniosku, �e obecny model polityczno-gospodarczy wyczerpuje si� i niezb�dne s� zmiany. Nie chc�c odda� kraju pod kuratel� Pekinu (nacjonalizm i suwerenno�� to bardzo wa�ne zagadnienia w Azji), wojskowi postanowili przeprowadzi� kontrolowan� liberalizacj� polityczn�. Na razie nie oddali zbyt wiele w�adzy i nie stracili wp�yw�w.

Wykonali kilka znacz�cych gest�w, m.in. zwalniaj�c wi�ni�w, w tym politycznych oraz zezwalaj�c Aung San Suu Kyi i jej partii na udzia� w wyborach uzupe�niaj�cych (kt�re ju� w kwietniu) oraz podpisuj�c zawieszenie broni z g��wnymi mniejszo�ciami etnicznymi, prowadz�cymi z junt� d�ugoletni� wojn� partyzanck�. Nale�y to doceni�, natomiast czy mo�na przyj�� za dobr� monet�? W realnej polityce nie ma nic za darmo.

Dotychczasowe tempo transformacji demokratycznej jest imponuj�ce, natomiast otwarte pozostaje pytanie o rzeczywiste zamiary wojskowych. Czy naprawd� chc� doprowadzi� do oddania w�adzy w r�ce opozycji? A mo�e liberalizacja to tylko fasada, potrzebna do spozycjonowania Birmy jako partnera mo�liwego do przyj�cia przez Zach�d? Mo�e po prostu wojsko wystawia kraj na licytacj� i chcia�o poszerzy� grono oferent�w? Kto da wi�cej - Chiny, Indie czy Zach�d? Posiadaj�c surowce naturalne, w tym energetyczne, Birma mo�e pozwoli� sobie na takie post�powanie.

Chwal�c post�py demokratyzacji nale�y uwa�nie przygl�da� si� sytuacji w Birmie. By� mo�e kraj ten zmierza ku azjatyckiemu modelowi demokracji znanej z Tajlandii, Singapuru czy Malezji - u�omnej, czasem fasadowej, ale potrafi�cej odnosi� sukcesy. W szczeg�lno�ci gospodarcze. Nadal jednak nie powinni�my wyklucza� scenariusza egipskiego, czyli kontynuacji rz�d�w wojska, przebranego dla niepoznaki w garnitury i kontroluj�cego najbardziej dochodowe sektory gospodarki.

Piotr Wo�ejko

�

Artyku� powsta� przy wsp�pracy ze znan� Czytelnikom bloga Magdalen� Chodownik , podr�niczk�, publicystk� i reporterk� specjalizuj�c� si� w tematyce Azji Po�udniowo-Wschodniej

�

grafika: Wikimedia Commons

Afganistan: Czas odda� stery Pakistanowi

p.wolejko@NOSPAM.gazeta.pl — Thu, 2 Feb 2012 20:36:56 +0100

Do ko�ca 2013 roku zmieni si� rola ameryka�skich wojsk w Afganistanie , zapowiedzia� sekretarz obrony Leon Panetta przed spotkaniem ministr�w pa�stw NATO w Lizbonie. Si�y USA zaprzestan� prowadzenia dzia�a� bojowych, skupiaj�c si� na szkoleniu oraz wsparciu Afga�czyk�w . Utrzymany zostanie termin wycofania wszystkich wojsk zachodnich wraz z ko�cem 2014 roku. Szef Pentagonu wywo�a� burz� w Stanach Zjednoczonych, g��wnie w Partii Republika�skiej, przedstawiaj�c nowe za�o�enia strategii afga�skiej tu� po ujawnieniu kolejnych informacji potwierdzaj�cych, i� talibowie maj� silne wsparcie Islamabadu , w szczeg�lno�ci pakista�skiego wywiadu wojskowego ISI .

Atak na Panett� i Obam�, kt�ry rozp�tali republikanie – z Mittem Romneyem i Johnem McCainem na czele – opiera si� na argumencie, i� publiczne og�aszanie informacji o zmianie roli wojsk zachodnich oraz podawanie terminarza wycofania si� dramatycznie os�abia pozycj� USA i kontyngentu ISAF, w tym utrudnia negocjacje z talibami. Przeciwnik we�mie Amerykan�w i Zach�d na przetrzymanie, ma czas.

Pozory myl�

Argument s�uszny, co nie oznacza, �e prawdziwy. Jak to? Gdzie� tu logika? Ot�, argument jest s�uszny, jednak opiera si� na fa�szywych przes�ankach. Pozornie wszystko jest z nim ok, ale to tylko fasada. Dlaczego? Po pierwsze, zwyci�stwo militarne nad talibami jest praktycznie niemo�liwe . Operacja afga�ska trwa ju� 11 rok i ko�ca nie wida�. Jak dokr�ci si� talibom �rub� na wschodzie, to odradzaj� si� na po�udniu, a gdy doci�nie si� na po�udniu, wzmocni� si� na zachodzie kraju. Zawsze mog� te� liczy� na bezpieczn� przysta� na afga�sko-pakista�skim pograniczu oraz wsparcie Pakistanu. Po drugie, negocjacje z talibami to fikcja jakich ma�o . Nie wierz� w nie sami Amerykanie, chocia� nigdy nie przyznaj� tego otwarcie.

Pakistan traktuje Afganistan jako zaplecze w ewentualnym konflikcie z Indiami. Gdyby zaistnia�a potrzeba wycofania si� i reorganizacji si�, terytorium Afganistanu zapewnia bufor bezpiecze�stwa. Warunkiem skorzystania ze strategicznej g��bi s� przyjazne Islamabadowi w�adze w Kabulu . Talibowie wy�mienicie spe�niali ten warunek i utrzymywali przyjazne relacje ze swoimi patronami z Pakistanu. Po 11 wrze�nia Pakista�czycy musieli opowiedzie� si� po stronie USA (s�ynne s�owa Busha: kto nie z nami, ten przeciwko nam), jednak nigdy nie zerwali wi�z�w z talibami. Owszem, pakista�ska armia walczy z r�nej ma�ci radyka�ami, by� mo�e nawet od�amami talib�w, utrzymuj�c przy tym �cis�e powi�zania z przyw�dcami i wata�kami zbyt cennymi, by sprzeda� ich nawet za miliardy dolar�w. Pakistan i talibowie doskonale rozumiej�, i� Amerykanie kiedy� odejd�, a oni zostan�.

Dla Pakistanu Hamid Karzaj nie jest wiarygodnym partnerem. Islamabad oraz Rawalpindi (gdzie mie�ci si� kwatera g��wna pakista�skiej armii) podejrzewaj� Karzaja o sympatie proindyjskie. Obawa przed okr��eniem przez Indie przewa�a nad jakimikolwiek innymi kalkulacjami geopolitycznymi. I tutaj p�ynnie przechodzimy do drugiej fa�szywej przes�anki argumentu republikan�w i pozosta�ych zwolennik�w kontynuowania misji afga�skiej. Karzaj i Amerykanie prowadz� negocjacje z talibami. Zdaniem wielu ekspert�w, tylko takie „polityczne” rozwi�zanie mo�e doprowadzi� do zako�czenia trwaj�cej ponad dekad� okupacji Afganistanu. Problem w tym, �e z tych negocjacji nie wyniknie trwa�e porozumienie.

Spojrzenie w przesz�o�� pozwala pozna� przysz�o��

Sk�d tak kategoryczne przekonanie? Zawsze mo�na si� myli�, warto poczyni� takie zastrze�enie. Natomiast historia uczy, i� porozumienie z miejscowymi rebeliantami, zwalczaj�cymi marionetkowy rz�d narzucony przez okupanta, a w szczeg�lno�ci uk�ady w Afganistanie, nie sprawdzaj� si� . W tym miejscu mo�na przypomnie� chocia�by o brytyjskiej armii Indusu, o losie kt�rej przypomnia�a w jednym z ostatnich numer�w Polityka . Jak s�usznie zauwa�a autor tekstu Tomasz Targa�ski, w Afganistanie „ dane s�owo nie znaczy�o wiele, a wyst�pek zdawa� si� or�em r�wnie skutecznym co muszkiet ”. Brytyjski oddzia� zosta� wybity do nogi, wraz z cywilami, kt�rych eskortowa�, mimo przyrzeczenia przez lidera rebeliant�w Akbara Khana o zapewnieniu bezpiecznego przej�cia. Podczas gdy jego ludzie nieustannie atakowali Brytyjczyk�w, Khan t�umaczy� ich dow�dcy, i� nie kontroluje on wszystkich powsta�czych oddzia��w. Brzmi znajomo? Od czasu brytyjskiego panowania w Indiach i walk o kontrol� nad Afganistanem niewiele si� zmieni�o.

Nie mo�na te� nie pami�ta� o Wietnamie, z kt�rego Amerykanie wycofywali si� po zawarciu porozumienia z komunistami z P�nocy. W zasadzie gdy patrzy si� na dzisiejszy Afganistan, mo�na dostrzec wykorzystanie wietnamskiego scenariusza . D�uga, kosztowna i wycie�czaj�ca walka, kt�ra w �aden spos�b nie zbli�a Amerykan�w do zako�czenia konfliktu po ich my�li. W mi�dzyczasie pr�ba lokalizacji wojny (w�wczas wietnamizacji, dzi� afganizacji – chodzi o to, by miejscowi przej�li ci�ar walk na swoje barki, polegaj�c na wsparciu doradczym, technicznym i finansowym ze strony USA) i szukania porozumienia z przeciwnikiem. W przypadku Wietnamu zawarto oficjalne porozumienie na mi�dzynarodowej konferencji w Pary�u, a jego autorzy otrzymali pokojowego Nobla . Wiemy, co wydarzy�o si� p�niej. P�noc zaatakowa�a Po�udnie i do�� atwo je pokona�a, jednocz�c Wietnam pod komunistycznymi rz�dami.

Wyj�� z Afganistanu najp�niej z ko�cem 2012 roku

Trudno nie odnie�� wra�enia, �e do podobnego scenariusza zmierza sytuacja w Afganistanie. W ostatecznym rozrachunku po w�adz� si�gn� talibowie lub ich akolici, kt�rym patronowa� b�dzie Pakistan . By� mo�e Al-Kaida lub inne organizacje terrorystyczne nie znajd� ponownie przystani w Afganistanie, lecz nowe w�adze nie powinny znacz�co r�ni� si� od tych, kt�re obalili Amerykanie po 11 wrze�nia 2001 roku. Dlatego jak najbardziej zasadne jest domaganie si� szybkiego zako�czenia misji afga�skiej i wycofania zachodnich wojsk. Niewiele jest w Afganistanie do ugrania. Czas przesta� nara�a� �ycie �o�nierzy i wydawa� mn�stwo pieni�dzy na walk�, kt�rej nie mo�na wygra�. O przysz�o�ci Afganistanu zdecyduje Pakistan .

Piotr Wo�ejko

�

grafika: unitednews.com.pk

Ameryka�ska armia (niech�tnie) zaciska pasa

p.wolejko@NOSPAM.gazeta.pl — Tue, 31 Jan 2012 20:36:13 +0100

Czasy kryzysu finansowego, wielkiego deficytu publicznego i zad�u�enia pa�stw s� nie�atwe dla si� zbrojnych. W okresie pokoju wyb�r pomi�dzy mas�em a broni� wydaje si� jasny. Bud�ety obronne pa�stw zachodnich malej�, a wraz z nimi zmniejsza si� liczebno�� wojsk oraz ilo�� sprz�tu . Oszcz�dzaj� Brytyjczycy, kt�rzy zrezygnowali (chwilowo) z posiadania lotniskowca i wsp�dziel� okr�t z Francuzami. Londyn i Pary� ju� w listopadzie 2010 r. zawar�y bezprecedensowe porozumienie obronne , kt�re analizowa�em dla Fundacji im. Kazimierza Pu�askiego . W �lad za Londynem i Pary�em pod��aj� Niemcy, obcinaj�c stan osobowy armii o kilkadziesi�t tysi�cy etat�w, a tak�e pozbywaj�c si� przestarza�ego sprz�tu.

Ci�cia w wydatkach na obron� narodow� dotar�y tak�e za ocean, do Stan�w Zjednoczonych. Na pocz�tku stycznia br. administracja Baracka Obamy przedstawi�a dokument strategiczny [pe�na tre�� tutaj ] „ Sustaining U.S. Global Leadership: Priorities for 21st Century Defense ”. Jak t�umaczy sekretarz obrony Leon Panetta, Pentagon b�dzie rekomendowa� Kongresowi m.in. zmniejszenie liczebno�ci armii o blisko 100 tys. �o�nierzy (ci�cia dotkn� zar�wno si�y l�dowe, jak i Korpus Marines; nale�y przy tym poczyni� zastrze�enie, i� nawet po ci�ciach liczba �o�nierzy b�dzie wi�ksza ni� przed atakami z 11 wrze�nia 2001 r.), wycofanie ze s�u�by wielu samolot�w i okr�t�w, spowolnienie zakup�w samolotu bojowego nowej generacji F-35 (projekt op�niony, przekroczone koszty), co ma przynie�� blisko 260 mld dolar�w oszcz�dno�ci w ci�gu najbli�szych 5 lat.

Oszcz�dno�ci i wydatki

Bud�et Pentagonu ma w 2013 roku wynie�� 525 mld dolar�w, o 6 mld mniej ni� obecnie. Zmniejszaj� si� r�wnie� koszty zagranicznych wojen ze 115 mld do 88 mld dolar�w. Jednocze�nie Panetta twierdzi, �e w 2017 roku oczekuje bud�etu obronnego na poziomie 567 mld dolar�w. Sumy te, nawet po ci�ciach, wydaj� si� astronomiczne. I s�usznie. Ameryka rocznie wydaje na obron� wi�cej ni� wynosi polskie PKB. Ba, wydatki obronne USA s� wi�ksze ni� 15 kolejnych pa�stw razem wzi�tych, spo�r�d kt�rych 11 to ameryka�scy sojusznicy . Druga pot�ga gospodarcza i, jak si� uwa�a w Waszyngtonie, przysz�y rywal Stan�w Zjednoczonych w walce o globalny prymat – Chiny – przeznacza na wojsko przynajmniej 5-krotnie mniejsze �rodki.

Decyzje podejmowane przez administracj� Baracka Obamy dotkn� bezpo�rednio Europ�, z kt�rej wycofane zostan� dwie ameryka�skie brygady. W tym samym czasie USA zwi�ksz� swoj� obecno�� na Pacyfiku , utrzymuj�c dotychczasowe bazy i tworz�c nowe, jak chocia�by w australijskim Darwin , o czym pisa�em w listopadzie 2011 r.� Okr�ty US Navy nadal b�d� stacjonowa� w Bahrajnie (co wyja�nia, dlaczego Ameryka nie protestowa�a, gdy Saudyjczycy przy wsparciu szejkanat�w z Zatoki pacyfikowa�a lokalne demonstracje b�d�ce odpryskiem arabskiej wiosny) czy Singapurze. Wiele wskazuje na to, �e szykuje si� powr�t ameryka�skich wojsk na Filipiny .

Istotnym elementem oszcz�dno�ci b�dzie dalsza prywatyzacja zada� si� zbrojnych . Na stronie 13. omawianej strategii stwierdzono wprost, �e Pentagon musi kontynuowa� redukowanie koszt�w prowadzonej dzia�alno�ci. W�r�d element�w niezb�dnych dla kontroli koszt�w znajdziemy m.in. praktyki biznesowe i inne dzia�ania wspieraj�ce oraz ograniczenie wzrostu koszt�w osobowych i zwi�zanych ze �rodkami trwa�ymi [bazy, biura i siedziby]. Mo�na wi�c bez ryzyka postawi� tez�, �e administracja Obamy pod��a wytyczon� przez Donalda Rumsfelda i Dicka Cheneya drog� prywatyzacji armii, o kt�rej szerzej w artykule przygotowanym dla tygodnika „ Polska Zbrojna ”.

Technologie priorytetem USA

Ograniczenie liczby �o�nierzy i reorientacja na Pacyfik to tylko niekt�re spo�r�d planowanych zmian. Pentagon nie zamierza oszcz�dza� na si�ach specjalnych oraz samolotach bezza�ogowych , na kt�re przeznaczone zostan� dodatkowe �rodki. US Navy utrzyma te� 11 lotniskowc�w (chocia� op�ni si� wej�cie do s�u�by okr�t�w ochrony oraz �odzi podwodnych). Ju� wcze�niej administracja Obamy obieca�a dziesi�tki miliard�w dolar�w na utrzymanie w gotowo�ci nuklearnego potencja�u odstraszaj�cego. Na brak �rodk�w nie powinno narzeka� tak�e, powo�ane do �ycia w 2009 roku, Cyber Command , czyli dow�dztwo ds. cyberwojny. Amerykanie postanowili skupi� wi�cej uwagi zar�wno na cyberprzestrzeni, jak i na przestrzeni kosmicznej. B�d� r�wnie� rozwija� �rodki zwalczaj�ce mo�liwo�ci area denial/anti-access rozbudowywane i opracowywane przez pa�stwa takie jak Chiny czy Iran, a kt�rych celem jest powstrzymanie ameryka�skich si� zbrojnych, g��wnie lotniskowc�w, od operowania w pobli�u ich granic.

W strategii widoczne jest postawienie na rozw�j technologii i utrzymanie prymatu w tej dziedzinie. Mniej istotni s� zwykli �o�nierze, kt�rych liczb� mo�na zmniejszy�. Chocia� z takim pogl�dem polemizuj� niekt�rzy eksperci, jak np. Frederick Kagan z American Enterprise Institute , trend ten (najpierw technologia) b�dzie zyskiwa� na popularno�ci. Zdaniem Kagana, w okresie kryzysu nale�y postawi� na ludzi. Technologie najlepiej i najszybciej rozwijaj� si� w czasach konfliktu. Bez odpowiedniej liczby dobrze wyszkolonych ludzi �adne technologie sobie nie poradz�.

Tak samo rozumuje faworyt do republika�skiej nominacji prezydenckiej Mitt Romney, kt�ry w wojskowym miasteczku Pensacola w stanie Floryda zapowiedzia�, �e – w razie zwyci�stwa w listopadowych wyborach prezydenckich – nie tylko powstrzyma zapowiedziane odchudzenie armii i Marines o blisko 100 tys. �o�nierzy, lecz o tak� liczb� zwi�kszy stan osobowy si� zbrojnych . Jak zwykle w takich przypadkach, Romney nie powiedzia� sk�d we�mie na to pieni�dze. Tymczasem w jaki� spos�b trzeba zredukowa� si�gaj�cy 15 bilion�w dolar�w d�ug federalny, a bud�et Pentagonu – obok system�w socjalno-zdrowotnych jak Medicaid i Medicar e – jest najbardziej oczywistym �r�d�em oszcz�dno�ci. Nawet po ci�ciach ameryka�ski potencja� wojskowy b�dzie najwi�kszy na �wiecie. I to przez wiele lat.

Piotr Wo�ejko

�

grafika:�thecareerbiz.blogspot.com

Atak na Iran - kosztowna pomy�ka

p.wolejko@NOSPAM.gazeta.pl — Tue, 24 Jan 2012 21:48:46 +0100

Gdy w mediach powraca temat zbli�aj�cego si� wielkimi krokami ataku na Iran, nie mog� powstrzyma� si� od stwierdzenia, i� -�jak powiedzia� Talleyrand - by�oby to gorsze ni� zbrodnia, by�by to b��d. Decyzja o ataku na Iran, kt�r� uzasadnia si� prowadzeniem przez ten kraj prac nad programem nuklearnym (najpewniej jednocze�nie cywilnym i wojskowym), opiera si� na szeregu b��dnych przes�anek. Co wi�cej, zwolennicy uderzenia w spos�b istotny minimalizuj� negatywne konsekwencje takiego obrotu zdarze�. G��wnym problemem wydaje si� niezrozumienie my�lenia ira�skich elit w�adzy. Entuzja�ci ataku uwa�aj�, i tak� narracj� sprzedaj� w mediach, �e ira�skie w�adze sk�adaj� si� z szale�c�w ogarni�tych wizj� zniszczenia Izraela i siania niepokoju w regionie.

O ile prezentowanie przeciwnika w taki spos�b jest bardzo wygodne, a przy tym efektowne, nie ma nic wsp�lnego z rzeczywisto�ci�. Ajatollahowie potrafi� ch�odno kalkulowa� i podejmowa� bardzo racjonalne decyzje. Pisa�em o tym w artykule dla Polski Zbrojnej z po�owie ubieg�ego roku ( Iran - racjonalny oportunista , PZ 23/2011 ). Przywo�ywa�em w tym tek�cie dw�ch ameryka�skich ekspert�w od polityki mi�dzynarodowej, Raya Takeyha i Valiego Nasra , kt�rzy twierdz�, i� " Iran nie jest, wbrew powszechnemu przekonaniu, mesjanistyczn� pot�g� zdeterminowan� wywr�ci� regionalny porz�dek w imi� wojowniczego islamu; jest niezwykle oportunistycznym pa�stwem staraj�cym si� zapewni� sobie dominacj� w najbli�szym s�siedztwie ".

Meandry ira�skiej dyplomacji

W podobnym tonie wypowiedzia� si� Ali Alfoneh , ira�ski politolog i ekspert konserwatywnego think-tanku American Enterprise Institute w rozmowie z Rzeczpospolit� (wydanie z 24 stycznia br.): " Wbrew temu, co cz�sto si� o Iranie pisze, Republika Islamska systematycznie podejmowa�a racjonalne decyzje w obliczu egzystencjalnych zagro�e� ". Dalej Alfoneh podaje przyk�ady takiego zachowania ze strony Teheranu: "[Republika - przyp. P.W.] potrafi�a wsp�pracowa� (...) z wrogiem - Izraelem - aby si� obroni� przed agresj� Iraku w latach 80., a w obliczu pora�ki w tej wojnie zaakceptowa�a niekorzystne zawieszenie broni. Nie posz�a w �lady III Rzeszy (do kt�rej jest cz�sto por�wnywana) i nie walczy�a do ko�ca, co pewnie sko�czy�oby si� zbiorowym samob�jstwem ".

Jednocze�nie ira�ski ekspert z AEI zauwa�a ciekaw� prawid�owo��, na kt�r� nale�y zwr�ci� wi�ksz� uwag�. Alfoneh m�wi, i�: "(...) kiedy sytuacja nie zagra�a istnieniu pa�stwa, Iran ma sk�onno�� do pope�niania ra��cych politycznych b��d�w i cz�sto si� przelicza w swoich zamiarach ". Politolog s�usznie dostrzega, i� " Teheran ma szczeg�ln� sk�onno�� do interpretowania normalnych, cywilizowanych zachowa� jego przeciwnik�w jako oznak s�abo�ci . To sta�o si� coraz bardziej widoczne, od kiedy prezydentem USA zosta� Barack Obama, kt�ry postawi� na �agodniejsze stanowisko wzgl�dem Iranu ". Nic dziwnego, �e nie okaza�o si� ono skuteczne. Teheran b��dnie je zinterpretowa�, a przeciwnicy zmiany twardego kursu wobec Iranu na konstruktywne zaanga�owanie tylko przyklasn�li postawie ajatollah�w i przedstawiaj� Obam� jako mi�czaka i nieudacznika.

Warto przy tym pami�ta�, �e Ira�czycy nie tylko nie potrafi� odczyta� gest�w swoich przeciwnik�w, lecz niekoniecznie zale�y im na prawid�owym odbiorze wysy�anych sygna��w. Re�im znalaz� si� pod kontrol� konserwatyst�w, ro�nie rola militarnej ostoi teokratycznego systemu w�adzy - Korpusu Stra�nik�w Rewolucji. W�r�d ira�skiej elity w�adzy dominuje aktualnie pogl�d, i� jakiekolwiek otwarcie na �wiat i ust�pstwa wobec presji Zachodu mog� doprowadzi� do wybuchu buntu spo�ecznego i obalenia re�imu. Skostnia�e struktury nastawione s� na trwanie, aparat represji coraz bardziej pracowicie prze�laduje nieprawomy�lnych obywateli , nawet tak wysoko postawionych w hierarchii w�adz jak eks-prezydent Mohammed Chatami czy eks-premier Mir-Hosejn Mousawi.

Oportuni�ci, nie szale�cy

Jednocze�nie, chocia� w Teheranie dominuj� twardog�owi, " trzeba jasno powiedzie�, �e przyw�dcy Iranu nie s� samob�jcami " - jak m�wi wspomniany wy�ej Ali Alfoneh z American Enterprise Institute. Nie wierzy on w to, �e je�li Iran zbuduje bomb� j�drow�, b�dzie d��y� do wymazania Izraela z mapy �wiata. Jego zdaniem bardziej realistyczny jest scenariusz, w kt�rym " Iran coraz agresywniej rzuca wyzwania swoim s�siadom i przeciwnikom ", co b�dzie podsyca�o napi�cie w regionie.

Uwa�am dok�adnie tak samo, o czym zreszt� pisa�em w sierpniu 2010 r. we wpisie Implikacje ira�skiego atomu dla Bliskiego Wschodu . Przytocz� fragment tego wpisu, gor�co zach�caj�c do lektury ca�ego tekstu: " stworzenie koalicji balansuj�cej przeciwko rosn�cemu w si�� i gotowemu do ekspansji Iranowi . Zazwyczaj pa�stw regionu nie chc�, aby na ich podw�rku wyr�s� gracz znacznie pot�niejszy od pozosta�ych. Wzrost lokalnej pot�gi wzmaga konflikty i mo�e, w spos�b niekorzystny dla s�abszych, zmieni� regionalny uk�ad si�. W�wczas pa�stwa zagro�one now� "si��", cz�sto zapominaj�c chwilowo o dawnych urazach, sporach czy nienawi�ci, decyduj� si� wsp�lnie stawi� czo�a ekspansji aspiruj�cej pot�gi. Czasem lokalna koalicja wzmacniania jest obecno�ci� zewn�trznej pot�gi, zainteresowanej utrzymaniem status quo w regionie, a wi�c z definicji wrogiej zbytniemu wzmocnieniu si� jakiegokolwiek pa�stwa ponad miar�".

Nawet atomowy Iran mo�na �atwo powstrzyma�

�wiat nie sko�czy� si�, gdy ZSRR wszed� w posiadanie bomby atomowej, ani gdy podzieli� si� tym odkryciem z Chinami. Kolejne pa�stwa, cho� jednak nieliczne, wchodzi�y w posiadanie broni A i nie doprowadzi�o to do przemiany globu w atomow� pustyni�. Atomowe odstraszanie w�r�d pot�g j�drowych jest bardzo skuteczne. W przypadku Iranu r�wnie� zadzia�a (Iran musi jeszcze skonstruowa� odpowiednie rakiety oraz umie�ci� bomb� w tej�e rakiecie, co nie jest takie proste).

Dodatkowo, Stany Zjednoczone zapewne obejm� sojusznicze kraje Zatoki Perskiej parasolem atomowym, gwarantuj�c ich bezpiecze�stwo. Uwolni je to spod presji Iranu i powstrzyma przed ch�ci� zbudowania w�asnego arsena�u atomowego. Iran mo�e p�j�� dwiema drogami: pierwsz�, w kt�rej spr�buje wywr�ci� obecny �ad regionalny do g�ry nogami i zwi�kszy� swoje wp�ywy; b�d� drug�, w kt�rej re�im czuj�c si� wreszcie bezpiecznie skupi si� na rozwoju gospodarczym i, w dalszej przysz�o�ci, p�jdzie drog� liberalizacji politycznej. Obecne wierzganie Iranu, w tym straszenie blokad� Cie�niny Ormuz, mo�e wynika� ze strachu re�imu przed utrat� w�adzy. Zabezpieczenie w postaci broni A powinno uspokoi� my�li ajatollah�w. Na co wtedy skieruj� swoj�� uwag�?

To Ty, Czytelniku, zap�acisz za atak na Iran

Na koniec kr�tka uwaga dotycz�ca entuzjazmu dla uderzenia na Iran. Wszyscy ju� dzi� odczuwamy na stacjach paliwowych koszty przymiarek do zaatakowania Iranu. Je�li on jednak nast�pi, kr�tkofalowo ceny wystrzel� w g�r�. Iran mo�e zareagowa� przesadnie, nie tyle pr�buj�c zablokowa� Ormuz, co zasypuj�c gradem rakiet instalacje naftowe pa�stw Zatoki oraz zatapiaj�c tankowce . W�wczas wy�sze ceny b�d� nam towarzyszy� d�u�ej. Jest jasne, co to oznacza dla �wiatowej gospodarki, ledwo zipi�cej po drugiej fali kryzysu finansowego.

Atak nie powstrzyma Iranu od prac nad broni� j�drow�, nad kt�r� pracuj� od po�owy lat 70., czyli rz�d�w obalonego przez rewolucj� islamsk� szacha Pahlaviego. Re�im skonsoliduje w�adz� , gdy� program nuklearny (szeroko rozumiany, raczej cywilny ni� wojskowy) ma poparcie zdecydowanej wi�kszo�ci Ira�czyk�w. Opozycja b�dzie musia�a poprze� w�adze, a te b�d� mog�y przeprowadzi� kolejn� fal� prze�ladowa� i aresztowa�, czyszcz�c sobie przedpole polityczne na kilka nast�pnych lat. O wariancie zmiany re�imu drog� zbrojn�, czyli operacji na wz�r iracki nie warto nawet my�le�. Amerykanie ju� zrozumieli, �e tego si� nie da zrobi�.

Piotr Wo�ejko

�

grafika: warnewsupdates.blogspot.com

Wy�cig o Bia�y Dom 2012 (IV): U Republikan�w gra sko�czona?

p.wolejko@NOSPAM.gazeta.pl — Wed, 18 Jan 2012 19:16:07 +0100

Wszyscy, kt�rzy licz� na powt�rk� tytanicznych zmaga� z 2008 roku mog� si� rozczarowa�, je�li chodzi o prawybory GOP. Wszystko bowiem wskazuje na to, �e prawybory sko�cz� si� zanim na dobre si� rozpocz�y.

Przyczyny s� do�� oczywiste. Po minimalnym sukcesie (albo minimalnej pora�ce, chodzi dos�ownie o kilka g�os�w) w Iowa i przekonywuj�cym zwyci�stwie w New Hampshire, Mitt Romney jest w doskona�ej sytuacji. Ma szans�, by zako�czy� walk� o nominacj� ju� w styczniu – po g�osowaniu na Florydzie .

Wcze�niej, bo ju� w najbli�sz� sobot�, czeka go test w Karolinie Po�udniowej. Je�li wygra tutaj, jego droga do koronacji na Florydzie b�dzie ju� ustalona. Je�li przegra, wiele zale�y od tego z kim przegra i w jakim stylu. Jednak najnowsze sonda�e pokazuj�, i� szans� na zwyci�stwo, acz niewielk�, ma w zasadzie tylko by�y spiker Izby Reprezentant�w Newt Gingrich. Mimo bardzo ostrych atak�w, Mitt Romney utrzymuje jednak oko�o 10-procentow� przewag�.

Z czego wynika ca�a ta sytuacja? Trzeba cofn�� si� do grudnia 2011 roku. Wtedy te� Gingrich mia� sw�j „moment” – tryumfowa� w sonda�ach, zw�aszcza w kluczowym stanie Iowa. Ale wtedy te� do gry wkroczy� Super PAC , teoretycznie niezale�na organizacja polityczna , kt�ra mo�e zbiera� nieograniczone w �aden spos�b pieni�dze, popieraj�cy Romneya. Za pomoc� milion�w dolar�w przeznaczonych na negatywne spoty marsz Gingricha do zwyci�stwa w Iowa zosta� powstrzymany. Tymczasem sztab Romneya emitowa� w Iowa tylko pozytywne klipy maj�ce zach�ci� do g�osowania na by�ego gubernatora Massachusetts.

Co wi�cej, doradcy Romneya dzi�ki swoim do�wiadczeniom z 2008 roku, gdy walczy� on o zwyci�stwo z Huckabeem, dysponowali ogromn� ilo�ci� informacji o potencjalnych uczestnikach caucuses (sejmik�w) w Iowa. Dzi�ki skomplikowanemu i wyrafinowanemu programowi „namierzaj�cemu” potencjalnych g�osuj�cych, Romney po cichu zbudowa� w Iowa maszyn�, kt�re musia�a w noc caucuses da� mu co najmniej dobry wynik. A poniewa� Gingrich nie potrafi� stworzy� i nie mia� pieni�dzy na emisj� przekonuj�cej odpowiedzi na zalew negatywnych spot�w SuperPACa Romneya, jego notowania w Iowa znacz�co si� pogorszy�y.

Ta sytuacja zosta�a wykorzystana przez Ricka Santorum – kandydata kt�ry niemal zamieszka� w Iowa, prowadzi� tam kampani� non stop, a kt�rego specyficzny rodzaj konserwatywnego populizmu trafi� w tym stanie na podatny grunt. W ten spos�b w Iowa Gingrich nie m�g� zbudowa� momentum , kt�re pozwoli�oby mu na zebranie wystarczaj�cej ilo�ci pieni�dzy by skutecznie walczy� w New Hampshire,� i dalszych stanach.

Teraz wszystko zale�y od P�d. Karoliny. Je�li Romney wygra – niezale�nie od tego czy 1 g�osem czy te� znacz�c� przewag� – walka o nominacj� b�dzie praktycznie rozstrzygni�ta. Je�li przegra, da to szans� jednemu z jego konkurent�w. Pod warunkiem �e b�dzie to Gingrich, albo Rick Perry, i pod warunkiem �e ich zwyci�stwo b�dzie przygniataj�ce. Tylko oni s� w stanie zjednoczy� konserwatyst�w – maj�cych du�e w�tpliwo�ci co do Romneya – w opozycji przeciwko niemu.

Jednak szanse na taki rozw�j wypadk�w s� minimalne. Wszystko wskazuje na to, �e czeka nas wiele miesi�cy zmaga� Romney-Obama . A najnowszy sonda� Public Policy Polling daje urz�duj�cemu prezydentowi na starcie tej kampanii 5 punkt�w procentowych przewagi.

Micha� Kolanko*

�

*Micha� Kolanko - bloger (blog Spinroom) i komentator, cz�onek zespo�u USA 2008 , specjalizuje si� w tematyce wykorzystania nowych technologii w polityce, g��wnie ameryka�skiej, lecz nie tylko.�

Wcze�niejsze artyku�y z cyklu Wy�cig o Bia�y Dom 2012:

Kampani� Republikan�w definiuj� debaty (12 pa�dziernika 2011 r.)
Czy Romney jest nieunikniony? (13 listopada 2011 r.)
Iowa. Pierwsza krew (14 grudnia 2011 r.)

grafika: conservativenewssources.wordpress.com